Restrukturyzacja – układy wykonane i uchylone – analiza branżowa oraz okres wykonywania
Zatwierdzenie układu przez sąd bywa traktowane jako koniec restrukturyzacji. Dane pokazują, że jest to dopiero początek najtrudniejszego etapu. W latach 2024–2025 sąd stwierdził wykonanie układu wobec 89 spółek. W tym samym czasie 265 spółek nie poradziło sobie z jego realizacją. To zestawienie najlepiej oddaje skalę problemu.
Wykonanie układu trwa średnio dwa i pół roku
Na podstawie obwieszczeń w Krajowym Rejestrze Zadłużonych w latach 2024–2025 wykonanie układu z wierzycielami stwierdzono w 89 spółkach. W przypadku ponad połowy analizowanych układów (65%) zostało wykonane w okresie do 3 lat. Najdłużej układ był wykonywany przez ponad 8 lat, najkrócej – przez około 4 miesiące (124 dni) od wydania postanowienia o zatwierdzeniu układu do wydania postanowienia stwierdzającego wykonanie układu. Mediana okresu wykonywania układu wynosiła 863 dni, czyli około dwa i pół roku.
Nie każdy wykonany układ oznaczał koniec kłopotów z płynnością finansową. W listopadzie 2024 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku wydał postanowienie o stwierdzeniu wykonania układu (zatwierdzonego w październiku 2016 roku i wykonanego w okresie około 8 lat). Niedługo po tym, w październiku 2025 roku dłużnik złożył kolejny wniosek o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego, który został rozpatrzony pozytywnie i aktualnie spółka nadal jest w restrukturyzacji.
W analizowanej grupie kilku dłużników, którzy wykonali układ zatwierdzony w postępowaniu restrukturyzacyjnym wkrótce po tym złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości. Jednym z takich przykładów jest spółka zajmująca się produkcją artykułów budowlanych, w przypadku której w listopadzie 2024 roku Sąd Rejonowy w Koszalinie stwierdził wykonanie układu zatwierdzonego we wrześniu 2019 roku (postanowienie prawomocne). W lipcu 2024 roku dłużnik złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, w październiku ogłoszono upadłość spółki a już w grudniu 2025 roku po wykonaniu przez syndyka planu podziału stwierdzono zakończenie postępowania upadłościowego, które było prowadzone pod sygn. KO1K/GUp/11/2024.
Kolejnym przykładem jest spółka, zajmująca się produkcją i handlem owocami. W lipcu 2024 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie stwierdził, iż układ zatwierdzony w uproszonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w lipcu 2021 roku został wykonany. Kilka miesięcy później dłużnik złożył wniosek o ogłoszenie upadłości oraz obwieścił o ustaleniu dnia układowego w postępowaniu o zatwierdzenie układu. W lipcu 2025 roku ogłoszono upadłość spółki (sygn. WA1M/GUp/24/2025). W innym przypadku wniosek o ogłoszenie upadłości, złożony po prawomocnym stwierdzeniu wykonania układu zatwierdzonego w 2022 roku, został oddalony na podstawie art. 13 ust.
Co drugi uchylony układ kończy się w ciągu dwóch lat
Drugą analizowaną grupę stanowią spółki, które nie poradziły sobie z wykonaniem zatwierdzonego w postępowaniu restrukturyzacyjnym układu. W ostatnich dwóch latach takich podmiotów było 265 a najdłużej wykonywany układ (ponad 7 lat) był zatwierdzony w maju 2018 roku w przyspieszonym postępowaniu układowym. Ponad 2/3 wszystkich układów (71%) zostało uchylone w okresie do dwóch lat od daty zatwierdzenia przez sąd. Udział układów uchylonych do roku od zatwierdzenia również był wysoki (27%), co uwzględniając karencje w spłacie i czas na rozpatrzenie wniosku o uchylenie układu przez sąd może wskazywać na brak zdolności do spłaty rat układowych już na etapie przyjmowania układu przez wierzycieli. Liczba układów uchylonych powyżej 3 lat od daty zatwierdzenia wyniosła 15%.
Wśród głównych przyczyn niepowodzenia w wykonywaniu układu można wymienić:
- niedoszacowanie realnych możliwości generowania przepływów pieniężnych przez dłużnika,
- zbyt optymistyczne założenia przyjęte w prognozach finansowych,
- utratę kluczowych kontrahentów lub źródeł przychodów,
- ograniczony dostęp do finansowania zewnętrznego,
- brak elastyczności w dostosowywaniu warunków układu do zmieniającej się sytuacji,
- pogorszenie warunków rynkowych lub sytuacji gospodarczej.
Czy przyczyną może być długi czas trwania procesu restrukturyzacji? Z jednej strony może to być ulga z drugiej strony duże ograniczenie w wielu obszarach funkcjonowania i zdolności do konkurowania na rynku (np. poprzez istotnie utrudnione pozyskanie finansowania bankowego, rozliczenia z dostawcami na przedpłatach lub krótkich terminach płatności, powolne odbudowywanie kredytów kupieckich u kontrahentów oraz ich zaufania, brak spełniania warunków formalnych m.in. w przetargach). Dla przykładu w październiku 2019 roku zostało otwarte przyspieszone postępowanie układowe spółki, działającej w branży handlowej. Układ został zatwierdzony dopiero w listopadzie 2024 roku. Po roku od zatwierdzenia sąd uchylił układ a dłużnik złożył wniosek o ogłoszenie upadłości.
Część układów została uchylona a niektóre wygasły z mocy prawa wskutek rozpatrzenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Według stanu na marzec 2026 do sądu złożono wniosek o ogłoszenie upadłości przez 90 spółek, co stanowi 34% ogółu uchylonych układów, w tym 26 wniosków oddalono na podstawie art. 13 ust. 1 lub 2 ustawy Prawo upadłościowe, 33 rozpatrzono ogłoszenie upadłości, 7 prawomocnie zwrócono a pozostałe są w trakcie rozpatrywania przez sąd.
Analiza danych wskazuje również na istotnie wyższą skuteczność realizacji układów w przypadku spółek prawa handlowego. W 2025 roku liczba postanowień o uchyleniu układu wobec spółek wyniosła 185, co stanowiło 20% wszystkich przypadków uchylenia układu. Z kolei 56 spółek skutecznie wykonało układ z wierzycielami, co odpowiadało
68% wszystkich wykonanych układów. Spółki, ze względu na prowadzenie pełnej księgowości, dysponują szerszym zakresem danych finansowo-operacyjnych umożliwiających planowanie oraz sporządzanie prognoz finansowych. Ponadto posiadają większe zasoby finansowe, co ułatwia im dostęp do profesjonalnego doradztwa restrukturyzacyjnego i finansowego.
Zatwierdzenie układu nie kończy restrukturyzacji, lecz otwiera jej najtrudniejszy etap. Dane za lata 2024–2025 pokazują, że do uchylenia układu najczęściej dochodzi w ciągu pierwszych dwóch lat od zatwierdzenia, a sama długość postępowania bywa dla dłużnika obciążeniem ograniczającym zdolność konkurowania na rynku. O powodzeniu nie przesądza przyjęcie układu, lecz realność propozycji układowych i zdolność do ich wykonania. Lepiej radzą sobie spółki prawa handlowego, które dzięki pełnej księgowości i dostępowi do profesjonalnego doradztwa są w stanie wiarygodnie zaplanować przepływy pieniężne i monitorować realizację układu.
Artykuł stanowi fragment raportu: Restrukturyzacja-droga-do-upadlosci-czy-do-budowania-wartosci-przedsiebiorstwa. Przygotowany przez ekspertki CMT Ulyanę Zarembę i Martę Latoń.
