Upadłość spółek: skala, próby ratunku i czas odzyskania należności
Restrukturyzacja jest tylko jedną z dróg, którą podążają spółki w kryzysie. Druga prowadzi do upadłości. W latach 2023–2025 zbankrutowało co najmniej 2 784 spółek prawa handlowego, a liczba wniosków oddalonych z powodu ubóstwa masy rosła znacznie szybciej niż liczba ogłoszonych upadłości. Tylko niespełna jedna czwarta dłużników podejmowała próbę restrukturyzacji przed złożeniem wniosku o upadłość.
Postępowania upadłościowe spółek w latach 2023–2025
W analizowanym okresie sądy w Polsce wydały postanowienie o ogłoszeniu upadłości 1066 spółek prawa handlowego. Liczba oddalonych wniosków o ogłoszenie upadłości ze względu na tzw. ubóstwo masy (na podst. art 13 ust. 1 lub 2 ustawy Prawo upadłościowe) była wyższa o 61% i wyniosła 1718. Łącznie w latach 2023-2025 zbankrutowało co najmniej 2 784 spółek. We wszystkich analizowanych latach liczba oddalonych wniosków o ogłoszenie upadłości przewyższała liczbę faktycznie ogłoszonych upadłości. Jak pokazuje wykres, wzrost liczby ogłoszonych upadłości spółek był stosunkowo niewielki – z 306 w 2023 roku do 370 w 2025 roku. Znacznie szybciej rosła natomiast liczba oddalonych wniosków o ogłoszenie upadłości, która zwiększyła się niemal dwukrotnie: z 385 w 2023 roku do 703 w 2025 roku.
W analizowanym okresie liczba spółek w restrukturyzacji była wyższa jedynie o 15% od liczby spółek niewypłacalnych, wobec których ogłoszono upadłość lub oddalono taki wniosek. Do restrukturyzacji również przystępują dwa typy podmiotów: spółki posiadające majątek i zamierzające kontynuować działalność, oferujące wierzycielom wyższy poziom zaspokojenia niż w przypadku likwidacji masy upadłości, oraz podmioty o niskiej wartości aktywów, w których szansa na odzyskanie wierzytelności opiera się przede wszystkim na zdolności do generowania dodatnich przepływów z działalności operacyjnej w przyszłości.
Zidentyfikowano również przypadki co może wskazywać, że w części sytuacji postępowanie o zatwierdzenie układu wykorzystywane jest głównie w celu uzyskania ochrony przed egzekucją oraz czasu na poszukiwanie inwestora lub dodatkowego finansowania, a nie doprowadzenia do restrukturyzacji zadłużenia poprzez zawarcie układu. Potwierdzają to również przypadki zakończenia postępowania bez przyjęcia układu, po którym nie następuje złożenie wniosku o otwarcie postępowania sądowego ani wniosku o ogłoszenie upadłości, a spółka nadal aktywnie prowadzi działalność operacyjną.
Analiza struktury branżowej ogłoszonych upadłości i oddalonych wniosków o upadłość w latach 2024–2025 pozwala zaobserwować wyraźne różnice między obiema kategoriami. W przetwórstwie przemysłowym częściej dochodziło do ogłoszenia upadłości, natomiast w branżach usługowych i w grupie pozostałych sektorów relatywnie częściej dochodziło do oddalania wniosków z powodu braku majątku. Udział w strukturze branży handlowej, transportowej i budowlanej w obu przypadkach był zbliżony.
Analiza łączna restrukturyzacji i upadłości pokazuje, że w większości branż udział spółek podejmujących próbę restrukturyzacji był wyższy niż liczba faktycznie ogłoszonych upadłości i przekraczał 50%. Najwyższy odsetek oddalonych wniosków o ogłoszenie upadłości występował w branży usługowej, a także w handlu, transporcie i budownictwie. W przetwórstwie przemysłowym udział ogłoszonych upadłości był zbliżony do udziału oddalonych wniosków, co wynika ze specyfiki tej branży. Przedsiębiorstwa produkcyjne częściej dysponują majątkiem trwałym, takim jak nieruchomości, maszyny czy urządzenia, których sprzedaż pozwala na pokrycie kosztów postępowania i częściowe zaspokojenie wierzycieli.
Restrukturyzacja przed upadłością
Powstaje zatem pytanie, ile z tych spółek, zarówno dysponujących majątkiem umożliwiającym przeprowadzenie postępowania upadłościowego, jak i nieposiadających wystarczających środków na skorzystanie z tej procedury, podejmowało próby uniknięcia bankructwa poprzez restrukturyzację zadłużenia w ramach postępowań restrukturyzacyjnych. Ze względu na fakt, że liczba oddalonych wniosków była niemal dwukrotnie wyższa od liczby ogłoszonych upadłości, dla zachowania porównywalnej liczebności obu prób analizą objęto wszystkie upadłości ogłoszone w 2025 roku (370 podmiotów) oraz wszystkie wnioski o ogłoszenie upadłości oddalone w pierwszym półroczu 2025 roku (347 podmiotów).
Około jedna czwarta objętych analizą dłużników podejmowała próby restrukturyzacji zadłużenia przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości (23%). Spółki dysponujące majątkiem umożliwiającym przeprowadzenie postępowania upadłościowego sięgały po instrumenty prawa restrukturyzacyjnego znacznie częściej, co potwierdza udział podmiotów podejmujących restrukturyzację w ogólnej liczbie ogłoszonych upadłości na poziomie 34%, w porównaniu z 12% w przypadku spółek, wobec których wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony. Zaledwie 2% spółek (8 spółek), wobec których oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości, składało wniosek o otwarcie jednego z trzech sądowych postępowań restrukturyzacyjnych, z uwzględnieniem postępowań zakończonych zatwierdzeniem układu. W przypadku spółek, wobec których ogłoszono upadłość, udział ten był wyższy i wynosił 11% (40 spółek). Udział spółek, którym udało się przyjąć i zatwierdzić układ w postępowaniu restrukturyzacyjnym, wyniósł 29% ogółu spółek w restrukturyzacji i był wyższy w grupie spółek bez majątku (37%) niż w przypadku podmiotów, wobec których ostatecznie ogłoszono upadłość (26%). Udział układów zatwierdzonych i niewykonanych w ogółu spółek, które podejmowały próby restrukturyzacji a następnie złożyły wniosek o ogłoszenie upadłości wyniósł zaledwie 29%.
Uchylenie układu w postępowaniu restrukturyzacyjnym i wniosek o upadłość
W przypadku przedsiębiorstw w upadłości tylko połowa zatwierdzonych wcześniej układów w postępowaniu restrukturyzacyjnym była wykonywana powyżej pół roku. Pozostałe zostały uchylone bądź wygasły z mocy prawa wskutek rozpatrzenia wniosku o ogłoszenie upadłości wkrótce po uprawomocnieniu się postanowienia o zatwierdzeniu układu. Dane te potwierdzają, że wciąż wierzyciele otrzymują propozycje układowe, które nie są możliwe do wykonania przez dłużnika.
W maju 2024 roku spółka dostarczająca energię odnawialną obwieściła dzień układowy w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Udało się przyjąć układ z wierzycielami, który został prawomocnie zatwierdzony w kwietniu 2025 roku. Realizacja układu była zaplanowana na ponad 6 lat z jednomiesięczną karencją w rozpoczęciu spłaty rat. W sierpniu nadzorca układu złożył sprawozdanie z wykonania układu za okres trzech miesięcy i już we wrześniu w sądzie został zarejestrowany wniosek o uchylenie układu. Po uchyleniu układu przez sąd dłużnik złożył wniosek o ogłoszenie upadłości rozpatrzony pozytywnie w grudniu 2025 roku. Z zaprezentowanego przykładu można wnioskować, że układ nie był wykonywany a obwieszczenie dnia układowego przesunęło datę ogłoszenia upadłości o ponad półtora roku.
Podsumowanie
Upadłość spółek pozostaje zjawiskiem szerszym, niż wskazują na to same statystyki ogłoszonych upadłości. Rośnie przede wszystkim liczba podmiotów, których majątek nie wystarcza nawet na pokrycie kosztów postępowania, czego dowodem jest niemal dwukrotny wzrost liczby wniosków oddalonych z powodu ubóstwa masy. Restrukturyzacja jako próba uniknięcia bankructwa podejmowana jest stosunkowo rzadko – sięgnęła po nią niespełna jedna czwarta dłużników, częściej spółki dysponujące majątkiem. Wnioski te potwierdzają, że o realnej ochronie wartości decyduje wczesna i oparta na rzetelnych danych decyzja o wyborze właściwej ścieżki – restrukturyzacji albo upadłości.
Artykuł stanowi fragment raportu: Restrukturyzacja-droga-do-upadlosci-czy-do-budowania-wartosci-przedsiebiorstwa. Przygotowany przez ekspertki CMT Ulyanę Zarembę i Martę Latoń.
