Restrukturyzacja: Czas rozpatrzenia wniosku o ogłoszenie upadłości w latach 2023-2025
Czas trwania postępowania o ogłoszenie upadłości wydłuża okres oczekiwania wierzycieli na odzyskanie należności w ramach procedury grupowego dochodzenia roszczeń, wynikającej z likwidacji majątku przez syndyka. Opracowując test zaspokojenia i propozycje układowe, bierze się pod uwagę zarówno stopień zaspokojenia wierzyciela w upadłości, jak i czas, w którym odzyska on swoją należność w całości lub w części. Szacunki te są szczególnie istotne w przypadku przedsiębiorstw, których wartość aktywów przekracza wartość zobowiązań, lecz których sytuacja płynnościowa wymaga zastosowania instrumentów prawa restrukturyzacyjnego w celu uniknięcia upadłości. W tej części raportu sprawdziliśmy jak długo trwa postępowanie o ogłoszenie upadłości w poszczególnych sądach i czy prowadzone wcześniej postępowanie restrukturyzacyjne wpłynęło na skrócenie czasu trwania tego postępowania. Badaniem objęto wszystkie spółki wobec których w latach 2024-2025 ogłoszono upadłość.
Przeprowadzone badania na próbie 760 spółek wykazały, że w przypadku ponad połowy spółek (51%) wniosek był rozpatrywany w okresie od 2 do 3 kwartałów po jego zarejestrowaniu w sądzie. Odsetek wniosków rozpatrzonych w okresie 3 miesięcy wynosił 23%. Co więcej, w przypadku 16% spółek czas od rejestracji wniosku do wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości przekroczył rok. Mediana czasu trwania postępowania o ogłoszenie upadłości wyniosła 168 dni i różniła się w zależności od sądu.
W przypadku postępowań o ogłoszenie upadłości, które trwały do 60 dni (93 spółki) w większości przypadków (72%) nie podejmowano próby restrukturyzacji zadłużenia. W pozostałych przypadkach uchylono zatwierdzony układ, umorzono postępowanie sądowe lub obwieszczono dzień układowy w postępowaniu o zatwierdzenie układu. W celu lepszego określenia wpływu podjętej próby restrukturyzacji na czas rozpatrzenia wniosku o ogłoszenie upadłości, podzielono spółki na dwie grupy i obliczono średnią oraz medianę liczby dni trwania postępowania o ogłoszenie upadłości osobno dla każdej z grup. Zarówno średnia, jak i mediana były niższe w przypadku spółek, które nie podejmowały prób restrukturyzacji (odpowiednio 210 dni i 166 dni w porównaniu do 226 dni i 177 dni dla podmiotów wcześniej restrukturyzowanych).
Rozpatrzenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki trwało przeciętnie około pół roku. Okres ten może jednak ulegać wydłużeniu lub skróceniu w zależności od sądu właściwego do prowadzenia postępowania oraz stopnia skomplikowania sprawy.
Do czynników mających wpływ na wydłużenie czasu trwania postępowania o ogłoszenie upadłości należą:
- składanie wniosku o ogłoszenie upadłości przez wierzycieli przy braku złożonego wniosku przez dłużnika;
- wysoki udział wierzytelności spornych. Wierzyciel składa wniosek o ogłoszenie upadłości natomiast dłużnik wniosek o otwarcie postępowania układowego;
- złożenie wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży w ramach przygotowanej likwidacji;
- przewlekłość rozpatrzenia wniosku przez sąd – długi czas od rejestracji wniosku do zabezpieczenia majątku poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego;
- długi czas wykonywania czynności przez tymczasowego nadzorcę sądowego, potrzeba ustanowienia zarządcy przymusowego etc.;
- złożenie zażalenia na odmowę zatwierdzenia układu, uchylenie układu lub umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego.
Podsumowując, wpływ na czas rozpatrzenia wniosku o ogłoszenie upadłości ma wiele czynników. Podjęcie przez dłużnika próby restrukturyzacji zadłużenia nie oznacza szybkiej drogi do ogłoszenia upadłości w sytuacji braku przyjęcia układu z wierzycielami. Dla przykładu w grudniu 2022 roku dłużnik działający w branży budowlanej obwieścił w KRZ o ustaleniu dnia układowego i jednocześnie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. W kwietniu do sądu wpłynął wniosek o zatwierdzenie układu, który został rozpatrzony dopiero 12 lutego 2024 roku wydaniem postanowienia o odmowie zatwierdzenia układu na które dłużnik złożył zażalenie. W lipcu 2024 roku zażalenie zostało oddalone i w sierpniu zabezpieczono majątek dłużnika poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego w postępowaniu o ogłoszenie upadłości. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2025 roku sąd ogłosił upadłość spółki jednocześnie oddalając dwa wnioski o zatwierdzenie warunków sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa dłużnika tj. z dnia 14 sierpnia 2024 roku i 28 maja 2025 roku (sygn. WA1M/GUp/17/2025).
Innym przykładem są próby restrukturyzacji zadłużenia wykorzystujące różne rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych. W lutym 2022 roku dłużnik obwieścił o ustaleniu dnia układowego a następnie w maju złożył do sądu wniosek o zatwierdzenie układu. We wrześniu 2022 roku sąd zatwierdził układ przyjęty w postępowaniu o zatwierdzenie układu, lecz na postanowienie sądu zażalenie złożył wierzyciel (bank). Proces rozpatrzenia zażalenia trwał do lipca 2023 roku i zakończył się uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Po uchyleniu postanowienia o zatwierdzeniu układu dłużnik złożył wniosek o ogłoszenie upadłości (grudzień 2023). Ponowne rozpatrzenie wniosku o zatwierdzenie układu przez sąd restrukturyzacyjny trwało około roku. W grudniu 2024 roku zostało wydane postanowienie o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, wobec ustalenia, że układ nie został przyjęty na skutek braku odpowiedniej większości. Postanowienie uprawomocniło się w kwietniu 2025 roku a w maju do sądu wpłynął uproszczony wniosek dłużnika o otwarcie przyśpieszonego postępowania układowego. W lipcu 2025 roku doszło do zabezpieczenia majątku dłużnika przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. Dopiero postanowieniem z dnia 28 października 2025 roku wnioski zostały rozpatrzone ze skutkiem ogłoszenia upadłości spółki i jednoczesnym umorzeniem postępowania o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego (WR1F/GUp/67/2025).
Czas trwania postępowania upadłościowego
Badaniem objęto 1180 spółek, wobec których w latach 2022–2025 ogłoszono upadłość. Czas trwania postępowania upadłościowego został przeanalizowany w dwóch ujęciach: od dnia ogłoszenia upadłości do dnia stwierdzenia przez sąd zakończenia postępowania upadłościowego oraz od dnia ogłoszenia upadłości do dnia zatwierdzenia ostatecznego planu podziału. Celem analizy było ustalenie średniego czasu zaspokojenia wierzyciela niezabezpieczonego na majątku dłużnika, liczonego od dnia ogłoszenia upadłości do momentu otrzymania należnych mu kwot z masy upadłości.
Ostatecznego podziału funduszy masy upadłości dokonuje się po całkowitej likwidacji masy upadłości oraz po podziale sum uzyskanych ze zbycia składników majątku obciążonych rzeczowo, które są objęte odrębnymi planami podziału. Wierzytelności zgłoszone po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału funduszy masy upadłości pozostawia się bez rozpoznania. Po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału syndyk przystępuje do jego wykonania, tj. dokonuje wypłat należnych kwot na rzecz wierzycieli. Następnie, zgodnie z art. 368 p.u., sąd stwierdza zakończenie postępowania upadłościowego.
Wykonanie planu podziału stanowi etap postępowania upadłościowego, w którym następuje faktyczne przekazanie wierzycielom środków pieniężnych zgodnie z zatwierdzonym planem podziału funduszy masy upadłości. Postanowienie o zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału funduszy masy upadłości jest prawomocne z dniem jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia, co oznacza, że wkrótce po jego wydaniu wierzyciel może oczekiwać na wpływ środków. Przeanalizowano również średni czas od zatwierdzenia przez sąd ostatecznego planu podziału do wydania postanowienia stwierdzającego zakończenie postępowania upadłościowego.
Dane pokazują, że w większości przypadków postępowanie upadłościowe to długotrwały proces odzyskiwania należności przez wierzycieli niezabezpieczonych na majątku dłużnika. Według stanu na koniec lutego 2026 roku stwierdzono zakończenie zaledwie 31% postępowań upadłościowych ogłoszonych w 2022 roku tj. zlikwidowano majątek i przeprowadzono podział zgromadzonych funduszy między wierzycieli. Kolejne 11% postępowań zostało umorzonych, najczęściej z powodu braku środków wystarczających na pokrywanie kosztów postępowania i jego kontynuowanie. Udział zatwierdzonych ostatecznych planów podziału jest wyższy (37%), lecz wciąż ponad połowa postępowań upadłościowych jest w toku, co oznacza, że będą trwać co najmniej 3-4 lata.
Analiza branżowa ogłoszonych upadłości spółek w latach 2022-2023 wykazała, że branża, w której działa przedsiębiorstwo ma wpływ na czas trwania postępowania. Udział zatwierdzonych planów podziału był najwyższy dla branży transportowej i handlowej (44% i 38%) i najniższy dla branży przetwórstwa przemysłowego (29%). Zróżnicowanie to wynika przede wszystkim z liczby i specyfiki składników masy upadłości – w branży transportowej i handlowej przeważają stosunkowo łatwo zbywalne aktywa (środki transportu, zapasy towarów), natomiast w przetwórstwie przemysłowym dominują wyspecjalizowane maszyny, urządzenia i nieruchomości produkcyjne, których upłynnienie jest bardziej czasochłonne i często wymaga znalezienia nabywcy branżowego.
Analiza ogłoszonych upadłości w 2022 roku pozwoliła zidentyfikować czynności mające wpływ na czas trwania postępowania upadłościowego tj.:
- termin opracowania i złożenia do sądu spisu inwentarza. Przykład: upadłość została ogłoszona w lutym 2022 roku, natomiast spis inwentarza został złożony w styczniu 2024 roku (sygn. KO1K/GUp/3/2022);
- weryfikacja spisu inwentarza i konieczność jego aktualizacji. Przykład: upadłość ogłoszona w maju 2022 roku, w czerwcu 2025 roku ustalono, że w skład masy upadłości dłużnika, nie wchodzi ujęte na spisie inwentarza mienie w postaci wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku VAT we wskazanej (wnioskowanej do Urzędu Skarbowego) kwocie 1 mln zł, co stanowiło istotny składnik masy (sygn. PT1P/GUp/3/2022);
- termin sporządzenia i zatwierdzenia listy wierzytelności. Przykład: upadłość została ogłoszona w marcu 2022 roku, natomiast syndyk sporządził i przekazał sędziemu-komisarzowi listę wierzytelności we wrześniu 2025 roku (sygn. PT1P/GUp/1/2022); upadłość ogłoszona w lipcu 2022 roku a we wrześniu 2025 roku sąd postanowił tylko częściowo zatwierdzić listę wierzytelności tj. w zakresie nieobjętym sprzeciwami (sygn. WR1F/GUp/16/2022); upadłość ogłoszona w maju 2022 roku a w marcu 2026 roku syndyk sporządził i przekazał sędziemu-komisarzowi listę wierzytelności (sygn. WA1M/GUp/21/2022);
- termin sporządzenia opisu i oszacowania. Przykład: upadłość została ogłoszona w maju 2022 roku a syndyk sporządził i przekazał sędziemu-komisarzowi opis i oszacowanie w dniu 22 stycznia 2025 roku (sygn. LU1S/GUp/5/2022);
- specyfika działalności i trudność w znalezieniu nabywcy grup aktywów. Przykład: upadłość została ogłoszona w marcu 2022 roku, a w styczniu 2023 roku zatwierdzono warunki przetargu na sprzedaż nieruchomości oraz zbioru ruchomości za łączną cenę 8,8 mln zł. Na każdym kolejnym przetargu obniżano cenę, lecz nie udało się znaleźć nabywcy. W październiku 2023 roku zatwierdzono wybór oferty na zakup zbioru ruchomości. W styczniu 2026 roku ogłoszono przetarg na sprzedaż nieruchomości za cenę stanowiącą 20,25% kwoty oszacowania i cenę łączną zbioru ruchomości, stanowiącą 24,3% oszacowania (sygn. PT1P/GUp/2/2022);
- zawarcie przez syndyka umowy dzierżawy zbioru nieruchomości z prawem pierwokupu. Przykład: umowa została zawarta we wrześniu 2022 roku, a przeniesienie praw własności nastąpiło w październiku 2025 roku (sygn. TO1T/GUp/6/2022);
- istotna liczebność składników majątku, będących przedmiotem zabezpieczenia. Przykład: upadłość ogłoszono w kwietniu 2023 roku, a według stanu na marzec 2026 roku opracowano 10 oddzielnych planów podziału sum uzyskanych ze sprzedaży rzeczy obciążonych (sygn. LU1S/GUp/8/2023).
Badania nad czasem trwania poszczególnych czynności w postępowaniu upadłościowym stanowią przedmiot szczegółowych badań, realizowanych przez dr Ulyanę Zarembę w Katedrze Ekonomii i Finansów Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie.
Podsumowanie
Postępowanie upadłościowe to dla wierzyciela długa droga do odzyskania pieniędzy. Samo rozpatrzenie wniosku trwa przeciętnie około pół roku, a w 16% przypadków przekracza rok, mimo ustawowego terminu dwóch miesięcy. Pełne zakończenie postępowania i wypłata środków z masy upadłości zajmują najczęściej trzy do czterech lat, a czas ten zależy zarówno od właściwego sądu, jak i od specyfiki majątku dłużnika – aktywa łatwo zbywalne upłynnia się szybciej niż wyspecjalizowane maszyny czy nieruchomości produkcyjne. Wcześniejsza próba restrukturyzacji nie skraca przy tym drogi do upadłości, jeśli nie doszło do przyjęcia układu z wierzycielami.
Artykuł stanowi fragment raportu: Restrukturyzacja-droga-do-upadlosci-czy-do-budowania-wartosci-przedsiebiorstwa. Przygotowany przez ekspertki CMT Ulyanę Zarembę i Martę Latoń.
