Zatwierdzanie układu: czas, różnice między sądami i zażalenia w latach 2023-2025
Postępowanie o zatwierdzenie układu to najczęściej wybierana ścieżka restrukturyzacji – w latach 2023–2025 odpowiadało za 89% wszystkich postępowań restrukturyzacyjnych spółek. Z założenia ma być szybkie, ponieważ głosy wierzycieli zbiera samodzielnie dłużnik, bez udziału sądu. W praktyce jego etap sądowy trwa średnio około pół roku, a czas oczekiwania oraz szanse na zatwierdzenie układu różnią się dramatycznie w zależności od sądu. W artykule pokazujemy, jak długo trwa zatwierdzenie układu, dlaczego sądy odmawiają oraz jaka jest szansa na skuteczne zażalenie.
Średni czas zatwierdzenia układu w poszczególnych sądach
Zdecydowana większość przedsiębiorstw wybiera postępowanie o zatwierdzenie układu, które umożliwia przyjęcie układu w wyniku samodzielnego zbierania głosów wierzycieli przez dłużnika bez udziału sądu. W latach 2023–2025 udział postępowań o zatwierdzenie układu w ogólnej liczbie restrukturyzacji spółek wynosił 89%. Etap sądowy tego postępowania rozpoczyna się po złożeniu wniosku o zatwierdzenie układu i trwa do uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu, odmowy jego zatwierdzenia, umorzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku, odrzucenia wniosku restrukturyzacyjnego lub jego zwrotu z przyczyn formalnych.
Czas na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu wynosi po nowelizacji 4 miesiące, natomiast w okresie analizy wynosił maksymalnie 3 miesiące, licząc od daty ustalonego dnia układowego, lub 4 miesiące od dnia dokonania obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Złożenie wniosku do sądu skutkuje przedłużeniem ochrony przed egzekucją aż do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy. Powstaje zatem pytanie, jak długo trwa etap sądowy postępowania o zatwierdzenie układu oraz jakie czynniki wpływają na jego wydłużenie.
Analizą objęto przedsiębiorstwa, które zarejestrowały w Krajowym Rejestrze Zadłużonych obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego w latach 2023-2025. Jest to jedna z pierwszych czynności w postępowaniu o zatwierdzenie układu podejmowanych po zawarciu umowy z doradcą restrukturyzacyjnym, przygotowaniu wstępnego planu restrukturyzacyjnego oraz sporządzeniu spisów wierzytelności. Najwięcej spraw trafia do sądów zlokalizowanych w dużych miastach, takich jak Warszawa, Poznań, Gdańsk, Kraków, Katowice i Wrocław, gdzie prowadzonych jest prawie połowa (48%) wszystkich postępowań o zatwierdzenie układu. Na ocenę skuteczności tych postępowań jest jeszcze zbyt wcześnie, dlatego analizą objęto wszystkie sprawy (1175), w których w okresie od stycznia do maja 2025 roku wydano postanowienie o zatwierdzeniu układu (78%) lub o odmowie jego zatwierdzenia (22%). W większości sądów w Polsce liczba postanowień o zatwierdzeniu układu przewyższa liczbę odmów, choć nie jest to regułą. Przykładowo, Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie w analizowanym okresie wydał 20 postanowień o odmowie zatwierdzenia układu i 4 postanowienia zatwierdzające układ. Wysoki udział odmów odnotowano również w sądach zlokalizowanych w Gorzowie Wielkopolskim, Kaliszu, Poznaniu, Gdańsku, Łodzi, Warszawie, Częstochowie i Tarnowie. Z kolei do sądów, w których liczba postępowań jest relatywnie wysoka, a ich skuteczność wyższa, należą sądy w Krakowie, Katowicach, Gliwicach, Rzeszowie i Toruniu.
Ile dni, miesięcy, lat dłużnik i wierzyciele muszą zaczekać na zatwierdzenie układu?
Średni czas trwania postępowania o zatwierdzenie układu, liczony od dnia wpływu wniosku o zatwierdzenie układu do dnia wydania postanowienia zatwierdzającego układ, wynosił w Polsce około pół roku (mediana 132 dni). Czas ten jednak znacząco różni się w zależności od sądu oraz aktywności uczestników postępowania. Czas zatwierdzenia układu jest najdłuższy w sądzie we Wrocławiu, Jeleniej Górze, Koszalinie, Łodzi, Poznaniu, Opolu i Rzeszowie. Najszybciej układy są zatwierdzone w Bielsku-Białej, Radomiu, Wałbrzychu, Kaliszu i Płocku. W niektórych przypadkach od daty złożenia pierwszego wniosku o zatwierdzenie układu do zakończenia postępowania minęły prawie 3 lata. Czas trwania postępowania wydłuża się w sytuacjach, gdy sąd decyduje o wyznaczeniu rozprawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o zatwierdzenie układu, dochodzi do jego zwrotu z przyczyn formalnych i ponownej rejestracji w systemie a także w przypadku złożenia zażalenia na postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia układu. Czas trwania postępowania istotnie się wydłużał, gdy sąd drugiej instancji uchylał postanowienie sądu pierwszej instancji i przekazywał sprawę sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Czy sposób rozpatrzenia ma wpływ na czas trwania postępowania?
Z przeprowadzonej analizy wynika, że na postanowienie o odmowie zatwierdzenia układu najkrócej czeka się w sądach prowadzących relatywnie niewielką liczbę spraw, a także w sądach w Rzeszowie, Warszawie, Lublinie i Kielcach. Natomiast wśród sądów, które wydały co najmniej 10 postanowień o odmowie zatwierdzenia układu, najdłuższy czas merytorycznego rozpatrzenia wniosku odnotowano we Wrocławiu, Łodzi, Szczecinie, Katowicach, Poznaniu i Gdańsku. Czas trwania postępowania liczony został od dnia wpływu pierwszego wniosku do dnia wydania postanowienia o odmowie zatwierdzenia układu. Według stanu na koniec maja 2025 roku w KRZ pojawiła się informacja o rozpatrzeniu 25 zażaleń na postanowienie o odmowie zatwierdzenia układu, z czego 19 oddalono a w 6 sprawach uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Średni czas od wydania postanowienia o odmowie zatwierdzenia układu do rozpoznania zażalenia wynosił 80 dni.
Podsumowując, postępowanie o zatwierdzenie układu, mimo że z założenia ma być szybkie, w praktyce często trwa długo. Może to wynikać z dużego obciążenia sądów sprawami upadłości konsumenckiej lub z konieczności wyjątkowo szczegółowej analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach postępowania, wynikającej z pozasądowego charakteru zbierania głosów wierzycieli. Nie zawsze jednak przewlekłość całego procesu wynika z działań sądu. Przykładowo, w Sądzie Rejonowym w Toruniu wniosek o zatwierdzenie układu wpłynął w lipcu 2023 roku, a został prawomocnie zwrócony w kwietniu roku następnego ze względu na braki formalne. Dłużnik następnie uzupełnił dokumentację i złożył nowy wniosek. Sąd, działając na podstawie art. 168 § 1 k.p.c. w związku z art. 209 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, przywrócił termin do uzupełnienia braków i rozpoznał sprawę pozytywnie, wydając postanowienie o zatwierdzeniu układu w lipcu 2024 roku.
Na to postanowienie wniesiono zażalenie, które doprowadziło do uchylenia rozstrzygnięcia przez sąd drugiej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Ostatecznie, w marcu 2025 roku sąd odmówił zatwierdzenia układu w postępowaniu restrukturyzacyjnym dłużnika (sygn. TO1T/GRz/32/2023). Doświadczenie negatywnych skutków przewlekłości postępowań restrukturyzacyjnych może zniechęcać wierzycieli do głosowania za układem, co w dłuższej perspektywie grozi wypaczeniem celu ustawodawcy.
Rozpatrzenie zażalenia na postanowienie o odmowie zatwierdzenia układu
W ostatnich latach obserwujemy rosnący trend w liczbie postępowań restrukturyzacyjnych. Wraz ze wzrostem liczby postępowań rośnie także liczba układów zatwierdzonych przez sąd, jak i tych, których zatwierdzenia odmówiono. Przeprowadzona analiza orzecznictwa wykazała, że sądy najczęściej odmawiają zatwierdzenia układu na podstawie art. 165 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, dopatrując się naruszeń przepisów prawa. Każde, nawet drobne uchybienie, traktowane jako naruszenie prawa, może stanowić podstawę do odmowy zatwierdzenia układu. Na postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia układu przysługuje zażalenie do sądu okręgowego za pośrednictwem sądu rejonowego, które należy wnieść w ciągu dwóch tygodni od dnia ukazania się obwieszczenia o odmowie zatwierdzenia układu w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (miesiąc w przypadku wierzyciela zagranicznego). Planowana jest kontynuacja badań z uwzględnieniem czynników mających wpływ na długość etapu sądowego postępowania o zatwierdzenie układu.
Jaka jest szansa na pozytywne rozpatrzenie zażalenia?
W I półroczu 2025 roku w Krajowym Rejestrze Zadłużonych pojawiło się 235 obwieszczeń dotyczących rozpatrzenia przez sąd II instancji zażaleń na postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia układu. Większość była składana przez dłużników na postanowienie o odmowie zatwierdzenia układu lub umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego w postępowaniu po wpłynięciu wniosku o zatwierdzenie układu (68%) i wierzycieli na postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia układu (28%), co było przedmiotem szczegółowej analizy.
Pozostałe zażalenia (4%) dotyczyły odmowy lub oddalenia wniosku o otwarcie postępowania sądowego, uchylenia skutków obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego lub uchylenia układu. Zdecydowana większość zażaleń (82%) została oddalona przez sąd II instancji. W 12% przypadków sąd zmienił zaskarżone postanowienie — w zależności od rodzaju zażalenia: zatwierdził układ, odmówił jego zatwierdzenia lub zmienił jego treść. W 6% przypadków postanowienie Sądu Rejonowego zostało uchylone, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Reasumując, 1 na ok. 6 zażaleń w przedmiocie zatwierdzenia układu zostało uwzględnionych przez sąd II instancji.
Jak długo czeka się na rozpatrzenie zażalenia?
Średni czas od rejestracji zażalenia do jego rozpatrzenia przez Sąd Okręgowy wynosił średnio 4 miesiące (mediana 135 dni, średnia 163 dni). Najkrócej zażalenie zostało rozpatrzone w 13 dni, najdłużej proces rozpatrywania trwał dwa lata (658 dni). Ponad połowa zażaleń została zarejestrowana i rozpatrzona przez Sądy Okręgowe w Szczecinie, Łodzi, Warszawie i Lublinie. Najszybciej zażalenia były rozpatrywane w Olsztynie, Rzeszowie i Gdańsku, najdłużej – w Szczecinie, Częstochowie i Warszawie. Czas rozpatrzenia zażalenia nie jest znacząco uzależniony od rodzaju orzeczenia: uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia – mediana 129 dni, oddalenie zażalenia – 131 dni, zmiana zaskarżonego postanowienia – 148 dni.
Czy uwzględnienie zażalenia na odmowę zatwierdzenia układu oznacza sukces?
Uchylenie postanowienia o odmowie zatwierdzenia układu przez sąd II instancji nie oznacza jego zatwierdzenia po ponownym rozpatrzeniu przez sąd rejonowy. Przykład: 2 października 2024 roku Sąd Rejonowy w Płocku odmówił zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, na co dłużnik złożył zażalenie. Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 22 stycznia 2025 roku uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Płocku ponownie odmówił zatwierdzenia układu.
Skuteczne zażalenie na odmowę zatwierdzenia układu i niewykonany układ
W październiku 2023 roku dłużnik obwieścił o ustaleniu dnia układowego a w styczniu 2024 roku złożył do sądu wniosek o zatwierdzenie układu (sygn. KO1K/GRz/3/2024). Postanowieniem z dnia 7 marca 2024 roku Sąd Rejonowy w Koszalinie umorzył postępowanie restrukturyzacyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku, na które dłużnik złożył zażalenie do Sądu Okręgowego w Szczecinie. Postanowieniem z dnia 26 marca 2025 roku zaskarżone postanowienie zostało uchylone i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu.
Następnie, postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2025 roku sąd zatwierdził układ dłużnika z wierzycielami. W maju br. dłużnik złożył wniosek o ogłoszenie upadłości a zatwierdzony w postępowaniu restrukturyzacyjnym układ został uchylony. Aktualnie (maj 2026) wobec dłużnika prowadzone jest postępowanie upadłościowe. Układ przewidywał spłatę większości zobowiązań w ciągu 30 dni od daty sprzedaży posiadanych nieruchomości, lecz nie później niż do czerwca 2025 roku. Uchylenie układu przed tą datą wskazuje, że dłużnik nie poradził sobie z regulowaniem pozostałych zobowiązań wobec kontrahentów oraz wierzycieli publicznych.
Propozycje układowe przewidywały spłatę wierzytelności ZUS i kontrahentów w ratach kwartalnych, począwszy od końca II kwartału 2024 roku a układ został prawomocnie zatwierdzony 13 maja 2025. Postępowanie restrukturyzacyjne trwało 19 miesięcy od dnia ustalenia dnia układowego do prawomocnego zatwierdzenia układu przez sąd. Tak długi okres może z jednej strony pomóc w odzyskaniu stabilności finansowej, z drugiej strony przyczynić się do całkowitej utraty zdolności do realizacji propozycji układowych, w tym uszczuplenia masy upadłości.
Podsumowanie
Postępowanie o zatwierdzenie układu, mimo że z założenia ma być szybkie, w praktyce bywa długie i bardzo nierówne. Mediana etapu sądowego wynosi 132 dni, jednak w skrajnych przypadkach od pierwszego wniosku do rozstrzygnięcia mija nawet trzy lata, a różnice między sądami dotyczą zarówno czasu, jak i samych szans na zatwierdzenie układu. Sądy najczęściej odmawiają zatwierdzenia, dopatrując się naruszeń prawa, przy czym wystarczyć może nawet drobne uchybienie. Droga odwoławcza daje przy tym ograniczone szanse – uwzględniane jest tylko jedno na około sześć zażaleń, a ich rozpatrzenie trwa średnio kolejne cztery miesiące. Co więcej, skuteczne zażalenie nie gwarantuje ani ponownego zatwierdzenia układu, ani jego późniejszego wykonania. Przewlekłość i nieprzewidywalność etapu sądowego mogą zniechęcać wierzycieli do głosowania za układem, co w dłuższej perspektywie grozi wypaczeniem celu, dla którego procedurę tę wprowadzono.
Artykuł stanowi fragment raportu: Restrukturyzacja-droga-do-upadlosci-czy-do-budowania-wartosci-przedsiebiorstwa. Przygotowany przez ekspertki CMT Ulyanę Zarembę i Martę Latoń.
